Dr Jacek Kołtan z Instytutu Pedagogiki UG znalazł się wśród tegorocznych laureatów nagrody Splendor Gedanensis, przyznawanej za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości i upowszechniania kultury. Uroczysta, 53. gala wręczenia nagród miała miejsce 21 maja 2026 r. w Gdańskim Teatrze Szekspirowskim.

Dr Jacek Kołtan został nagrodzony za książkę „Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku”, wydaną przez Europejskie Centrum Solidarności. Książka, będąca podsumowaniem wieloletnich badań, stanowi przekrojowe (obejmujące teksty kultury z ok. 250 lat) studium jednego z kluczowych pojęć nowoczesnej demokracji. „To opowieść o dziedzictwie europejskiej nowoczesności, w której Gdańsk obok Paryża, Londynu czy Berlina jest równie istotnym miejscem stawania się historii” - czytamy na stronie Gdansk.pl.

CKiP: - Jakie są Pana wrażenia po otrzymaniu nagrody?

Dr Jacek Kołtan: - Splendor Gedanensis to najstarsza nagroda w dziedzinie kultury w Gdańsku. Miasto wiele uwagi poświęca nie tylko nagrodzeniu pracy twórczej osób nią wyróżnionych, ale też podkreśleniu znaczenia tematów podejmowanych w nagradzanej twórczość. Bardzo się cieszę, że to właśnie naukowa opowieść o solidarności i epoce nowoczesnej została dostrzeżona jako ważny głos w naszej wspólnej publicznej rozmowie o świecie, w którym żyjemy, ale też o świecie, za którym tęsknimy, albo którego bardzo pragniemy - z gotowością do wychylania się poza nasze dobrze znane horyzonty kulturowych i narodowych egoizmów.

- Dlaczego warto współcześnie mówić o solidarności - zwłaszcza w Gdańsku?

- Żyjemy dziś w wyjątkowo niepokojącym momencie historycznym – tuż za wschodnią granicą dzieje się tragiczna wojna wyniszczająca Ukrainę, w wielu miejscach na świecie konflikty zbrojne wstrząsają polityczną rzeczywistością. Świat współzależności, współpowiązań, ale też współodpowiedzialności za siebie i innych jest kwestionowany z niespotykaną od dawna siłą. Solidarność jest demokratyczną odpowiedzią na ten moment chaosu. Jeśli możemy zrobić coś sensownego, to właśnie ćwiczyć się w solidarnych zachowaniach na rzecz ludzi, którzy dziś potrzebują naszego wsparcia i pomocy. To przecież bardzo praktyczna idea, której sens spełnia się dopiero w działaniu, nie zaś jedynie w deklarowaniu naszych chęci.

- Jaką refleksję z Pana książki najbardziej chciałby Pan przekazać odbiorcom?

- Zależało mi na pokazaniu, że w ciągu 250 lat rozwoju idei solidarności, jej dominującym elementem było wychodzenie naprzeciw coraz bardziej różnicującemu się światu nowoczesności - odmiennych stylów życia, odmiennych wyobrażeń o świecie czy odmiennych wrażliwości. Solidarność bierze się nie z chęci nawiązania relacji z innymi, pomimo różnic, lecz właśnie ze względu na różnice - z gotowością do akceptacji różnic i chęcią poszerzenia własnego horyzontu o inność drugiego człowieka, tych, którzy żyją inaczej niż my. Stąd też moja propozycja definiowania solidarności jako wychylenia ku Innemu.

Dr Jacek Kołtan jest filozofem i politologiem. Od 2008 r. związany z Europejskim Centrum Solidarności. Obecnie pełni funkcję pełnomocnika dyrektora ECS ds. naukowych, pracuje również jako adiunkt w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Gdańskiego. Jak badacz interesuje się takimi zagadnieniami jak: współczesna teoria społeczna i polityczna, epoka nowoczesności, historia idei solidarności, nowe formy ruchów społecznych, przeobrażenia współczesnej tożsamości podmiotowej oraz kultura polityczna.

Nagroda Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury „Splendor Gedanensis” jest przyznawana od 1973 roku. Stanowi najstarsze i najważniejsze wyróżnienie promujące ludzi kultury i sztuki związanych z Gdańskiem, przyznawane za wybitne osiągnięcia artystyczne oraz działania na polu upowszechniania kultury.