- Technologie kwantowe są uznawane za jedne z kluczowych technologii przyszłości - mówi dr Adrian Kołodziejski, kierujący z ramienia UG projektem European Quantum Academy (EQA). To prestiżowe, ambitne przedsięwzięcie, w którym bierze udział ponad 70 instytucji z całej Europy, uczelnie, ale też instytuty badawcze i firmy technologiczne. UG jako partner odpowiada za analizę potrzeb kompetencyjnych, organizację inicjatyw edukacyjnych i szkolnictwo wyższe w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Na te właśnie działania otrzymał dofinansowanie w ramach programu Komisji Europejskiej Cyfrowa Europa.
Projekt European Quantum Academy (EQA) to zakrojona na szeroką skalę inicjatywa edukacyjno-koordynacyjna finansowana w ramach programu Komisji Europejskiej DIGITAL-2025-SKILLS-08, którego całkowity budżet wynosi ponad 9,6 mln euro. Kwota dofinansowania dla Uniwersytetu Gdańskiego to ok. 179 tys. euro.
- Projekt ma na celu stworzenie ogólnoeuropejskiego systemu edukacji i rozwoju kompetencji w zakresie technologii kwantowych i przygotowanie specjalistów do pracy w jednej z najbardziej perspektywicznych dziedzin nowoczesnej nauki i technologii. Uniwersytet Gdański uczestniczy w projekcie jako partner odpowiedzialny m.in. za działania związane z edukacją wyższą, analizą potrzeb kompetencyjnych oraz organizacją inicjatyw edukacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej - informuje dr Adrian Kołodziejski, kierujący projektem z ramienia UG.
Zbyt mało wykwalifikowanych specjalistów
Projekt odpowiada na rosnące zapotrzebowanie na wykwalifikowaną kadrę w sektorze technologii kwantowych, które są uznawane za kluczowe dla przyszłej innowacyjności, bezpieczeństwa i suwerenności technologicznej Europy. Fragmentacja działań edukacyjnych i różnorodność programów narodowych stanowią dziś istotną barierę dla rozwoju jednolitego rynku pracy w tej dziedzinie. EQA ma na celu przezwyciężenie tych ograniczeń poprzez integrację i harmonizację programów oraz budowanie wspólnych standardów jakości.
- Edukacja w tej dziedzinie jest niezwykle potrzebna, ponieważ technologie kwantowe są uznawane za jedne z kluczowych technologii przyszłości. W najbliższych latach mogą one znacząco wpłynąć m.in. na: cyberbezpieczeństwo, rozwój sztucznej inteligencji, projektowanie nowych leków i materiałów czy telekomunikację i przetwarzanie danych - dodaje dr Adrian Kołodziejski. - Problemem jest to, że liczba specjalistów posiadających odpowiednie kompetencje jest obecnie zbyt mała w stosunku do potrzeb rynku i tempa rozwoju technologii. Dotyczy to zarówno naukowców i inżynierów, jak i nauczycieli, programistów czy specjalistów pracujących w przemyśle, dlatego celem projektu EQA jest przygotowanie nowego pokolenia specjalistów, którzy będą potrafili rozwijać i wykorzystywać technologie kwantowe w praktyce - mówi naukowiec.
Jeden spójny system
Jednym z celów strategicznych European Quantum Academy jest budowa trwałej struktury europejskiej integrującej działania edukacyjne od poziomu szkoły średniej, poprzez szkolnictwo wyższe, aż po kształcenie ustawiczne i doskonalenie zawodowe.
- Założeniem EQA jest stworzenie długoterminowego europejskiego systemu współpracy w zakresie edukacji kwantowej, takiego, który będzie działał także po zakończeniu samego projektu. Obecnie wiele inicjatyw edukacyjnych związanych z technologiami kwantowymi działa lokalnie lub niezależnie od siebie. Projekt EQA ma połączyć te działania w jeden spójny system, obejmujący różne etapy edukacji i rozwoju zawodowego. W praktyce oznacza to m.in.: tworzenie nowych programów studiów i kursów, przeprowadzanie szkoleń dla studentów, doktorantów i nauczycieli, organizowanie międzynarodowych szkół letnich i hackathonów, budowę platform edukacyjnych i narzędzi online, umożliwiających współpracę i wymianę wiedzy czy rozwijanie współpracy między uczelniami i przemysłem. Istotnym elementem projektu jest także wyrównywanie szans pomiędzy krajami i regionami Europy, tak aby dostęp do nowoczesnej edukacji kwantowej nie był ograniczony wyłącznie do największych ośrodków naukowych - wyjaśnia kierownik projektu.
Uczelnie z całej Europy biorące udział w projekcie mają również opracować zharmonizowane programy kształcenia na poziomie studiów magisterskich i doktoranckich, zgodnych z European Competence Framework for Quantum Technologies (CFQT). Trzecim ważnym założeniem projektu jest także zwiększenie dostępności do infrastruktury eksperymentalnej i cyfrowej, umożliwiającej praktyczne, skalowalne uczenie się, w tym poprzez laboratoria wirtualne i zdalnie dostępne platformy kwantowe. Istotnym zadaniem jest także analiza trendów zatrudnienia, kształtowanie rynku pracy w sektorze kwantowym oraz aktywne angażowanie społeczności.
Program Cyfrowa Europa (Digital Europe Programme, DEP) to inicjatywa Unii Europejskiej mająca na celu wspieranie transformacji cyfrowej europejskiej gospodarki, administracji i społeczeństwa.