Ekologia Antarktyki, metody monitorowania środowiska morskiego, znakowanie ptaków morskich geolokalizatorami czy zrównoważone zarządzanie żywymi zasobami morskimi - to tylko niektóre z zagadnień, jakie mieli okazję poznać uczestnicy kursu zrealizowanego na Uniwersytecie Gdańskim w drugiej połowie lipca w ramach projektu ICEPACT. Dwadzieścioro siedmioro studentów i studentek z Polski, uczelni partnerskich SEA-EU oraz Chile zgłębiało wiedzę na temat funkcjonowania i ochrony obszarów polarnych pod okiem wybitnych specjalistów, nawiązując jednocześnie międzynarodowe relacje i doskonaląc kompetencje niezbędne do pracy w wielokulturowym, wielojęzycznym i interdyscyplinarnym środowisku badawczym.

 - Edukacja dotycząca Antarktyki jest dziś szczególnie ważna, ponieważ region ten znajduje się w centrum międzynarodowej dyskusji na temat pogodzenia ochrony przyrody z wykorzystaniem żywych zasobów morskich - mówi kierowniczka projektu ICEPACT dr Anna Panasiuk z Wydziału Oceanografii i Geografii UG, wiceprzewodnicząca Komitetu Naukowego Komisji ds. Ochrony Żywych Zasobów Morskich Antarktyki (CCAMLR). - Ocean Południowy dostarcza cennych zasobów, przede wszystkim kryla antarktycznego, który jest podstawą funkcjonowania całego ekosystemu. Krylem żywią się wieloryby, foki, pingwiny i wiele gatunków ptaków morskich, dlatego sposób prowadzenia połowów ma znaczenie nie tylko dla rybołówstwa, ale również, bądź też przede wszystkim, dla ochrony bioróżnorodności. Jednocześnie od wielu lat na forum Commission for the Conservation of Antarctic Marine Living Resources CCAMLR trwają dyskusje nad utworzeniem nowych morskich obszarów chronionych (MPA’s), m.in. we Wschodniej Antarktyce, na Morzu Weddella oraz w rejonie Półwyspu Antarktycznego (Domain 1). Mimo szerokiego poparcia naukowego propozycje te nie zostały dotychczas przyjęte z powodu braku jednomyślności państw członkowskich. Edukacja w kontekście skutecznej ochrony środowisk morskich, w tym tych unikatowych polarnych odgrywa kluczową rolę. Im większa świadomość społeczna i lepsze zrozumienie funkcjonowania ekosystemu, tym większe wsparcie dla działań zapewniających długoterminową ochronę zasobów.

W kursie zrealizowanym w ramach projektu ICEPACT wzięło udział 12 studentów i studentek z Uniwersytetu Gdańskiego, 12 z uczelni partnerskich SEA-EU (z Portugalii, Francji, Chorwacji, Norwegii i Niemiec) oraz troje z Chile (studenci z Chile przebywali na UG w ramach stażu NAWA; Instituto Antártico Chileno jest współrealizatorem projektu ICEPACT).

Tematyka kursu obejmowała m.in.:

• ekologię Antarktyki, funkcjonowanie ekosystemów morskich oraz zrównoważone zarządzanie żywymi zasobami morskimi;
• metody monitoringu środowiska morskiego, znakowanie ptaków morskich geolokalizatorami, pracę z materiałem biologicznym oraz zasady bezpieczeństwa biologicznego;
• metody analizy danych biologicznych i środowiskowych;
• wykorzystanie metod statystycznych oraz narzędzi GIS i teledetekcji w badaniach środowiska Antarktyki i wykorzystania uzyskanych danych w przygotowaniu dokumentacji wspierających działania ochronne.
• przygotowywanie dokumentacji dla morskich obszarów chronionych (MPA) oraz poznanie międzynarodowych mechanizmów i regulacji związanych z ochroną Antarktyki.

Wśród prowadzących zajęcia znaleźli się uznani międzynarodowi eksperci: dr Lucas Krüger (Instituto Antartico Chileno), Francisco Santa Cruz (Instituto Antartico Chileno), dr Grant Humphries (Oceanites), Nils Vanstappen (KU Leuven), prof. Dariusz Jakubas (Uniwersytet Gdański), dr Maciej Markowski (Uniwersytet Gdański) oraz Zbigniew Trusewicz (Uniwersytet Gdański).

- Kursy takie jak ten realizowany w ramach projektu ICEPACT mają szczególne znaczenie, ponieważ uczą nowe pokolenie, kształcą przyszłych naukowców i specjalistów do prowadzenia badań, monitorowania zmian zachodzących również w Oceanie Południowym oraz dostarczania rzetelnych danych wykorzystywanych w procesie podejmowania decyzji środowiskowych, np. CCAMLR - dodaje dr Anna Panasiuk. - W obliczu zmiany klimatu, rosnącego zainteresowania zasobami Oceanu Południowego inwestowanie w edukację i rozwój kompetencji młodych badaczy staje się jednym z ważniejszych elementów skutecznej ochrony Antarktyki.

Uczestnicy kursu o swoich doświadczeniach

Oprócz brania udziału w intensywnych zajęciach merytorycznych uczestnicy kursu mieli także okazję nawiązywać relacje, które być może staną się zalążkiem przyszłej współpracy badawczej, a także zwiedzić statek badawczy Uniwersytetu Gdańskiego r/v Oceanograf. Zapytaliśmy ich o wrażenia z pobytu w Trójmieście:

- Podczas kursu ICEPACT dowiedziałam się wiele o ekosystemie Antarktyki, krylu, ptakach morskich oraz zarządzaniu nią. Zdobyta wiedza będzie bardzo cenna przy pisaniu mojej pracy magisterskiej poświęconej fitoplanktonowi antarktycznemu oraz w moich przyszłych badaniach. Była to świetna, interaktywna forma połączenia wykładów, zajęć praktycznych oraz możliwości dyskusji i nawiązywania kontaktów z naukowcami i studentami z różnych środowisk, co sprawiło, że było to naprawdę przyjemne i wyjątkowe doświadczenie.

Jacqueline Joosten

 - ICEPACT był inspirującym i niezapomnianym doświadczeniem, które poszerzyło moją wiedzę na temat ekosystemów polarnych i morskich zarówno poprzez wykłady, jak i praktyczne prace terenowe. Dał mi również okazję do poznania niesamowitych naukowców i studentów, co jeszcze bardziej zmotywowało mnie do kontynuowania kariery w dziedzinie nauk o morzu.

Eli Tomić

- ICEPACT był świetną okazją do uczenia się od naukowców z różnych środowisk i poszerzenia mojej perspektywy na badania polarne. Poznawanie ekologii Antarktyki, metod monitorowania i zarządzania, przy jednoczesnej interakcji z międzynarodową grupą studentów i naukowców, było niezwykle cenne. To doświadczenie wzmocniło moją motywację do kontynuowania kariery w badaniach polarnych i pozwoliło mi nawiązać znaczące międzynarodowe kontakty, które, mam nadzieję, doprowadzą do przyszłej współpracy.

Camila Gómez M.

- Udział w kursie ICEPACT był ogromną szansą dla mnie i moich przyszłych badań. Cenię sobie całą zdobytą wiedzę, zwłaszcza dotyczącą metod badawczych, która pomogła mi uzyskać lepszy i szerszy ogląd sposobów odpowiadania na pytania naukowe związane z monitorowaniem i ochroną środowiska.

Dawid Górecki

- Kurs ICEPACT stanowił wyjątkowe połączenie wiedzy naukowej, praktycznego doświadczenia i współpracy międzynarodowej. Szczególnie doceniam możliwość pracy i nauki u boku uczestników z różnych środowisk. Zdecydowanie poszerzyło to moją perspektywę jako badaczki.

Julia Kaczmarek

- Kurs był świetnym sposobem na utrwalenie wiedzy na temat monitorowania ekosystemu Antarktyki oraz zrozumienie głównych aktualnych zagrożeń, które są przedmiotem dyskusji. Jestem naprawdę wdzięczny, że mogłem spędzić czas z tak wspaniałą grupą naukowców!

Eduardo Pizzaro G.

Zachęcamy do śledzenia projektu ICEPACT w mediach społecznościowych:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61580243517620

https://www.instagram.com/icepact2025/

Projekt ICEPACT uzyskał dofinansowanie z programu NAWA Partnerstwa Strategiczne.