Europejski Urząd Patentowy (EPO) udzielił patentu europejskiego na wynalazek opracowany przez naukowców z Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Gdańskiego i Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Patent dotyczy nowego odczynnika stosowanego w procesie liofilizacji mikroorganizmów, czyli ich suszenia po wcześniejszym zamrożeniu. Wynalazek był wcześniej chroniony patentem polskim, udzielonym przez Urząd Patentowy RP – teraz ochrona obejmie także inne kraje europejskie.

Twórcami wynalazku są: prof. dr hab. Robert Czajkowski, dr hab. Dorota Krzyżanowska, dr Tomasz Maciąg, dr Joanna Siwińska oraz prof. dr hab. Sylwia Jafra.

Wyzwania związane z liofilizacją

Coraz więcej produktów wykorzystywanych w medycynie, rolnictwie i przemyśle spożywczym zawiera żywe mikroorganizmy. Aby preparaty te zachowały swoją skuteczność, mikroorganizmy muszą pozostać żywe przez wiele miesięcy - od momentu produkcji aż do ich wykorzystania.

Jednym ze sposobów długotrwałego przechowywania pożytecznych bakterii jest liofilizacja. Dzięki temu procesowi preparaty można przechowywać i transportować w postaci proszku. Problem polega jednak na tym, że wiele komórek bakterii nie przeżywa mrożenia i suszenia, co zmniejsza skuteczność gotowego produktu.

Mniej strat, większa skuteczność

Aby temu zapobiec, stosuje się substancje chroniące mikroorganizmy podczas liofilizacji. Właśnie taki odczynnik opracowali naukowcy z Uniwersytetu Gdańskiego. Badania wykazały, że w przypadku większości analizowanych szczepów bakterii zastosowanie substancji znacząco zwiększało ich przeżywalność w porównaniu z liofilizacją prowadzoną bez dodatku substancji ochronnej. Dodatkową zaletą odczynnika jest brak składników pochodzenia zwierzęcego, które są wykorzystywane w podobnych produktach. Dzięki temu rozwiązanie może być tańsze, a jednocześnie bardziej etyczne.

Odczynnik może znaleźć zastosowanie w liofilizacji bakterii wykorzystywanych m.in. do wytwarzania preparatów stosowanych w rolnictwie oraz kultur starterowych na potrzeby procesów biotechnologicznych – wszędzie tam, gdzie kluczowe znaczenie ma długotrwałe przechowywanie żywych mikroorganizmów.

- Decyzja Europejskiego Urzędu Patentowego potwierdza wysoki poziom badań i innowacji biotechnologicznych realizowanych na Uniwersytecie Gdańskim - komentuje Katarzyna Gronowska, dyrektorka Centrum Transferu Technologii, odpowiedzialnego za ochronę własności intelektualnej wynalazków powstających na UG. To już drugi patent europejski w dorobku naukowców z zespołu profesora Czajkowskiego, a czwarty patent łącznie - wraz z patentami przyznanymi przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej - podkreśla. 

Otrzymane patenty są rezultatem projektu NCBR LIDER VI (LIDER/450/L-6/14/NCBR/2015), którym kierował prof. dr hab. Robert Czajkowski.