Dr hab. Dorota Miler, prof. UG, LL.M. (McGill) znalazła się w gronie laureatów programu ERC Starting Grant. Naukowczyni będzie analizować prawo spadkowe Europy Środkowej i badać, w jaki sposób przepisy regulujące dziedziczenie mogą być lepiej dostosowane do realiów współczesnych rodzin. Projekt gdańskiej badaczki został wskazany jako pokazowy na stronie internetowej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC).

- ERC Starting Grant uchodzi za jeden z najbardziej prestiżowych grantów dla naukowców rozpoczynających samodzielną karierę badawczą. To trzeci grant ERC zdobyty w Uniwersytecie Gdańskim i czwarty w Polsce z zakresu nauk prawnych. To wspaniała wiadomość dla naszej uczelni, która potwierdza, że na Uniwersytecie Gdańskim można prowadzić, i prowadzi się, badania na najwyższym światowym poziomie - mówi Prorektor ds. Badań Naukowych prof. Wiesław Laskowski.  

To ogromny sukces badaczki związanej z Uniwersytetem Gdańskim. W Polsce w tym roku przyznano jedynie sześć grantów w programie ERC Starting Grant. Ponadto projekt dr hab. Doroty Miler został wskazany jako pokazowy na stronie internetowej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC).

Dr hab. Dorota Miler, LL.M, prof. UG, LL.M. (McGill) jest adiunktką na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego. Ukończyła studia doktoranckie i habilitacyjne w Niemczech. Po powrocie do Polski poświęciła się badaniom nad statusem prawnym nieformalnych partnerów w prawie spadkowym, finansowanym z grantu Narodowego Centrum Nauki. W ramach projektu „CESuccess: Beyond Western Europe: Uncovering the Neglected Succession Law of Central Europe” będzie analizować normy prawa spadkowego obowiązujące w Europie Środkowej.

Prawo nie zawsze płynie z Zachodu na Wschód

Europa doświadcza obecnie największego w swojej historii międzypokoleniowego transferu majątku, którego wartość szacowana jest na biliony euro. Proces ten regulują krajowe przepisy dotyczące dziedziczenia, różniące się w zależności od jurysdykcji. Dotychczasowe badania porównawcze dotyczące prawa spadkowego koncentrowały się jednak przede wszystkim na regulacjach obowiązujących w Europie Zachodniej, pomijając prawo obowiązujące w Europie Środkowej. Projekt „CESuccess: Poza Europą Zachodnią: odkrywanie zaniedbanego prawa spadkowego w Europie Środkowej” ma wypełnić tę lukę badawczą.

Przedsięwzięcie to będzie realizowane przez 5 lat przy współpracy z badaczami z innych ośrodków naukowych. W projekcie wezmą udział naukowcy, którzy zbadają prawo Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Czech, Polski, Słowacji, Słowenii oraz Węgier. Ponadto do współpracy w ramach projektu zostaną zaproszeni badacze z pozostałych krajów Europy Środkowej: Albanii, Bułgarii, Estonii, Kosowa, Litwy, Łotwy, Macedonii Północnej, Mołdawii, Rumunii, Serbii oraz Ukrainy.

- Koordynacja tak dużej grupy badawczej jest dla mnie dużym wyzwaniem. Podobnie jak utrzymanie poziomu naukowego odpowiadającego standardom ERC. Wiem, że czeka nas bardzo dużo pracy - zarówno badawczej, redakcyjnej, jak i organizacyjnej. Będziemy spotykać się, dyskutować o wynikach badań i wspólnie pracować nad publikacjami. To ogrom pracy, ale jednocześnie wielkie wyróżnienie. Bardzo się cieszę, że moja dotychczasowa praca została doceniona i że otrzymałam szansę realizacji projektu na tak dużą skalę. To ogromny sukces dla Europy Środkowej, bo projekt ten ma pokazać, że nasz region jest źródłem innowacyjnej myśli prawnej - komentuje prof. Dorota Miler.

I dodaje: - Przyjęło się uważać, że Europa Środkowa przejmuje rozwiązania prawne z Europy Zachodniej - często z opóźnieniem i bez większych modyfikacji. Uważam, że ta hipoteza jest błędna. Choć prawo spadkowe Europy Środkowej oparte jest m.in. na tradycji prawa niemieckiego, austriackiego czy francuskiego, to są w nim również rozwiązania szczególne dla naszego regionu. I właśnie te rozwiązania chcę zbadać.

Jako przykłady szczególnych rozwiązań badaczka prawa spadkowego wymienia prawo Polskie, ale również prawo krajów byłej Jugosławii i Wegier: - Nasz kraj jest jednym z trzech krajów w Europie, w których pasierb należy do kręgu spadkobierców ustawowych. Jest to oczywiście dziedziczenie obwarowane określonymi warunkami, ale sam fakt przyznania pasierbom ustawowego prawa do dziedziczenia jest bardzo istotny. Pokazuje, że prawo dostrzega możliwość istnienia więzi rodzinnych, które nie wynikają z pokrewieństwa biologicznego, ale powstają w ramach wspólnego życia rodzinnego - wyjaśnia.

Prof. Dorota Miler wskazuje również, że w krajach byłej Jugosławii osoby pozostające w związkach nieformalnych są w prawie spadkowym traktowane w taki sam sposób jak małżonkowie. Natomiast na Węgrzech bardzo silną pozycję w przypadku dziedziczenia ustawowego ma małżonek, który ma możliwość wyboru między trzema różnymi możliwościami dziedziczenia, zależnie od tego, które rozwiązanie jest dla niego najbardziej korzystne. - To pokazuje, że w Europie Środkowej powstawały rozwiązania, które z perspektywy współczesnych wyzwań społecznych mogą być bardzo interesujące również dla innych państw - komentuje. 

Efektem projektu będzie pięciotomowa publikacja poświęcona m.in. dziedziczeniu ustawowemu i testamentowemu, ochronie najbliższych, podziałowi spadku, innowacyjnym rozwiązaniom prawnym regionu i możliwości ich zastosowania w innych państwach europejskich.

Budżet całkowity projektu realizowanego przez dr hab. Dorota Miler, prof. UG wynosi 1,5 mln euro. UG otrzyma dofinansowanie w wysokości 895 tys. euro. 

Niezależność i wsparcie na wczesnym etapie kariery

Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERC) jest wiodącą europejską organizacją, która finansuje pionierskie badania naukowców niezależnie od narodowości i wieku, umożliwiając im realizację projektów w całej Europie. W ramach ERC Starting Grant środki w łącznej wysokości 705 mln euro trafią do 421 naukowców na początku kariery z całej Europy.

- Kreatywność i ambicja tego nowego pokolenia stypendystów są inspirujące. Wśród tych naukowców, którzy będą prowadzić swoje badania w całej Europie, reprezentowanych jest ponad 50 narodowości. Granty ERC Starting Grants zapewnią im niezależność i wsparcie na wczesnym etapie kariery, niezbędne do poszerzania granic nauki. To najlepsza inwestycja, jaką możemy poczynić, aby jeszcze bardziej wzmocnić naszą bazę badawczą i przyszłość Europy - powiedziała Przewodnicząca Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, prof. Maria Leptin.