Dwie badaczki z Uniwersytetu Gdańskiego wyjadą do Stanów Zjednoczonych w ramach programu stypendialnego Fulbright STEM Impact Award. W naborze 2025/2026 stypendia przyznano ośmiu osobom w Polsce.

Fulbright STEM Impact Award to program stypendialny dla badaczy reprezentujących dziedziny STEM (ang. science, technology, engineering, mathematics) zatrudnionych w polskich instytucjach akademickich i naukowych.

W ramach stypendium można zrealizować wyjazd badawczy do wybranej instytucji goszczącej w Stanach Zjednoczonych, który może trwać od 2 do 6 tygodni. Laureat może w tym czasie zrealizować własny projekt badawczy lub badawczo-dydaktyczny, a także poszerzyć wiedzę z zakresu komercjalizacji nauki czy pisania wniosków grantowych.

W obecnej edycji programu (na rok 2025/2026) złożono 14 wniosków, a w wyniku procedury konkursowej przyznano 8 stypendiów. Dwa z nich otrzymały badaczki z Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego: prof. dr hab. Iwona Mruk oraz dr hab. Katarzyna Wojczulanis-Jakubas.

Prof. dr hab. Katarzyna Wojczulanis-Jakubas z Katedry Ekologii i Zoologii Kręgowców zrealizuje stypendium w University of Nevada, Reno (USA).

- Projekt realizowany w ramach stypendium Fulbright STEM koncentruje się na zrozumieniu behawioralnych i hormonalnych mechanizmów koordynacji opieki rodzicielskiej u ptaków. Współpracując z ekspertami z University of Nevada, Reno (USA) - dr. Davidem Baldanem (ekspertem w zakresie ekologii behaworalnej) oraz dr Jenny Ouyang (ekspertką w zakresie ekofizjologii, w tym hormonów) - przeprowadzę systematyczny przegląd literatury dotyczącej wzorców współpracy rodziców u ptaków oraz ich hormonalnych uwarunkowań - mówi o swoich planach prof. Katarzyna Wojczulanis-Jakubas.

Celem projektu - jak opisuje badaczka - jest syntetyczne podsumowanie aktualnego stanu wiedzy, identyfikacja luk badawczych oraz wskazanie kierunków przyszłych badań nad mechanizmami koordynacji rodzicielskiej. Szczególny nacisk zostanie położony na ekologiczne uwarunkowania obserwowanych wzorców (synchronizacja, naprzemienność, brak wzorca) oraz rolę hormonów w regulacji zachowań rodzicielskich.

- Przegląd ten wypełni istotną lukę w literaturze i stworzy podstawę do opracowania wspólnego planu badawczego, który w przyszłości może zaowocować nowymi projektami realizowanymi we współpracy między zespołami badawczymi w Polsce i USA. Projekt przyczyni się do rozwoju badań nad mechanizmami opieki rodzicielskiej, poszerzy sieć współpracy naukowej oraz wesprze mój rozwój naukowy i zawodowy - podsumowuje stypendystka.

Prof. dr hab. Iwona Mruk z Katedry Mikrobiologii dzięki stypendium odwiedzi Department of Biomedical Engineering, Boston University, USA.

- Moje obecne zainteresowania naukowe koncentrują się na zrozumieniu funkcjonowania komórkowych sieci genetycznych, a zwłaszcza ich kontroli i koordynacji poprzez cząsteczki regulatorowe o działaniu miejscowym i globalnym. Kontrola ta jest wielopoziomowa i hierarchiczna. Jest to ważny aspekt, ponieważ procesy związane z wirulencją i patogennością mikroorganizmów również podlegają tym samym mechanizmom kontroli. Otwiera to perspektywy do kreowania nowych podejść do walki z patogenami poprzez ukierunkowane zakłócanie sieci genetycznych z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi biologii syntetycznej - mówi badaczka.

Projekt, który będzie realizowała w ramach programu Fulbright STEM Impact Award, dotyczy zastosowania nowoczesnych metod bioinformatycznych do predykcji oraz modelowania bakteryjnych sieci genetycznych wykorzystując wyniki badań o wysokiej przepustowości. - Takie całościowe podejście pozwala identyfikować nowe komponenty sieci genetycznych, ich wzajemne powiązania oraz badać ich wpływ na plastyczność genetyczną bakterii, jak i na wiele procesów komórkowych, w tym również tych istotnych w kontekście zdrowia człowieka, jak wirulencja bakterii czy ich oporność na terapeutyki - podkreśla prof. Iwona Mruk.

Projekt będzie realizowany w laboratorium prof. Jamesa Galagana (Dept. of Biomedical Engineering, Boston University, USA), który jest światowym ekspertem w dziedzinie biologii systemowej i bioinżynierii, ze szczególnym naciskiem na badania integrujące dane eksperymentalne i obliczeniowe, oparte na uczeniu maszynowym. Jego badania przyczyniły się m.in. do opracowania kompendium wiedzy o sieciach genetycznych Escherichia coli K-12 (Nature Communications, 2025) oraz Mycobacterium tuberculosis (Nature, 2013).

Gratulujemy uzyskania stypendium i życzymy owocnych badań!