Współpraca nauki i instytucji publicznych w konkretnych działaniach na rzecz ochrony  środowiska - w Borucinie oficjalnie zainaugurowano nowy projekt monitoringu wód jeziornych, w którym zostanie wykorzystane nowoczesne mobilne laboratorium! Specjalnie dostosowany samochód z przyczepą pozwoli na bezpieczny przewóz sprzętu badawczego i wykonywanie większej liczby analiz w terenie. Projekt będzie realizowany przez Fundację Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego oraz  naukowców z Centrum Monitoringu i Ochrony Wód UG w Borucinie dzięki wsparciu finansowemu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

Uroczyste spotkanie inaugurujące projekt odbyło się 31 marca 2026 r. w Centrum Monitoringu i Ochrony Wód Uniwersytetu Gdańskiego w Borucinie. Miało charakter informacyjny, a także oficjalnie rozpoczęło etap działań terenowych, które będą prowadzone w najbliższych miesiącach.

Nowy etap badań nad jakością wód

- Dzisiejszy dzień jest szczególny: pokazuje kolejny dobry przykład współpracy środowiska akademickiego - tutaj Uniwersytetu Gdańskiego i Fundacji Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego - oraz instytucji publicznych, w postaci Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska - powiedział Prorektor ds. Badań Naukowych prof. dr hab. Wiesław Laskowski, otwierając wydarzenie - Bardziej efektywne prowadzenie badań naukowych, szczególnie w tematyce ochrony przyrody, jest niezmiernie ważne. Nie chodzi wyłącznie o to, aby poszerzać wiedzę na temat środowiska i jego ochrony, na temat klimatu, ale aby zwracać również uwagę na to, że te badania mają wpływ społeczny. Zarówno w wymiarze makro, jako wpływ na planetę, na której żyjemy, jak i w wymiarze lokalnym, jako wpływ na nasz region, czyli na to, jak w sposób zrównoważony korzystać z tego naszego pięknego zakątka Polski, tutaj na Kaszubach. Z tego miejsca chciałbym serdecznie podziękować wszystkim, którzy byli w ten projekt od początku zaangażowani.

Głos zabrał również  Wiceprezes WFOŚiGW Łukasz Lesner:

- Od lat wspieramy działalność Fundacji Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego. Wszyscy musimy chronić środowisko, a żeby je dobrze chronić należy je badać i temu będzie służyło mobilne laboratorium. Wspieramy i nadal będziemy wspierać inicjatywy, których celem jest ochrona środowiska - powiedział.

Projekt realizowany jest przez Fundację Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego we współpracy z Centrum Monitoringu i Ochrony Wód UG, a jego wdrożenie możliwe było dzięki dofinansowaniu w wysokości 147 850,70 zł ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

Mobilne laboratorium - zwiększona skuteczność monitoringu wód

Jednym z najważniejszych założeń projektu był zakup samochodu wraz z przyczepą, który został specjalnie dostosowany na potrzeby mobilnego laboratorium, umożliwiając precyzyjną i szybką metodę poboru próbek wody oraz wykonywanie badań bezpośrednio w terenie. Tak wyposażony samochód terenowy daje możliwość dojazdu do strefy brzegowej jezior i rzek, umożliwia wstępną obróbkę próbek środowiskowych oraz ich transport w warunkach chłodniczych, dając gwarancję wysokich standardów badań monitoringowych.

- Dzięki mobilnemu laboratorium badacze będą mogli dotrzeć do miejsc, do których dostęp jest utrudniony. Pozwoli to na uzyskanie dużej bazy danych o jakości wód oraz  źródłach ich zanieczyszczeń. Rozwinięcie badań w kierunku precyzyjnej oceny czynników kształtujących jakość wód powierzchniowych w kontekście silnej antropopresji, dopływu zanieczyszczeń, zmiany klimatu musi być istotnym elementem polityki środowiskowej do walki z globalnym ociepleniem - powiedziała Kierowniczka Centrum Monitoringu i Ochrony Wód UG prof. dr hab. inż. Julita Dunalska.

Jak zaznacza prof. Julita Dunalska, mobilne laboratorium będzie wspierało pracę nie tylko naukowców, ale również wolontariuszy. Jednym z priorytetowych zadań oddziału terenowego CMiOW w Borucinie jest włączenie obywateli w proces monitoringu jakości wód, co pozwala na budowanie bazy danych oraz zwiększenie świadomości społecznej na temat funkcjonowania ekosystemów wodnych.

Wspomniane nowe możliwości powstałe dzięki mobilnemu laboratorium znacząco zwiększą skuteczność monitorowania wód jeziornych, co z kolei pozwoli na wcześniejsze wykrywanie problemów takich jak zanieczyszczenia, zmiany pH, zasolenie, wzrost stężenia związków azotu i fosforu, co stworzy możliwość szybkiego reagowania na pojawiające się zagrożenia środowiskowe.

11 jezior pod obserwacją

W ramach tego innowacyjnego projektu monitoringiem objętych zostanie 11 zbiorników wodnych w województwie pomorskim, a oznaczane będą takie parametry, jak: przezroczystość, temperatura, stężenie tlenu rozpuszczonego, nasycenie wody tlenem, przewodnictwo elektryczne, azot całkowity, azot amonowy, azot azotanowy, fosfor całkowity, fosforany, chlorofil.

Na podstawie zebranych danych opracowane zostaną raporty zawierające ocenę stanu troficznego jezior. Wyniki badań posłużą zarówno ochronie środowiska, jak i podejmowaniu decyzji dotyczących zarządzania zasobami wodnymi.

Wspólnie dla środowiska

Projekt to przykład ścisłej współpracy pomiędzy środowiskiem naukowym a WFOŚiGW w Gdańsku, który przekazał środki na zakup i wyposażenie mobilnego laboratorium (w wysokości 147 850,70 zł). Realizacja badań spoczywa na Fundacji Rozwoju UG oraz naukowcach z Centrum Monitoringu i Ochrony Wód.

Badania pomogą w opracowaniu skutecznych strategii ochrony i rekultywacji jezior poprzez kontrolę poziomu eutrofizacji, a wczesna interwencja może pomóc w ochronie ekosystemu jezior przed degradacją.

- Fundacja we współpracy z Centrum Monitoringu prowadzi projekt wolontaryjnego monitoringu wód, w ramach którego zakupiona już została łódź oraz kajaki. Zakupiony samochód z wyposażeniem będzie mobilnym laboratorium do przewożenia sprzętu i próbek wody. Cieszymy się, że dzięki wsparciu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku możemy prowadzić ten ważny dla środowiska projekt. Dziękujemy za zaufanie i z pierwszym tchnieniem wiosny zabieramy się do pracy - powiedziała Prezeska Fundacji Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego Marzena Chojnacka.

Początek długofalowych działań

Inauguracyjne spotkanie w Borucinie stanowi ważny krok w kierunku rozwoju nowoczesnych metod monitoringu środowiska wodnego. Rozpoczęty projekt monitoringu stanu jakości i czystości wód przy pomocy zakupionego mobilnego laboratorium nie tylko wzmacnia potencjał badawczy Uniwersytetu Gdańskiego, ale także pokazuje, jak skuteczna może być współpraca nauki i instytucji publicznych w trosce o środowisko naturalne.