Sto dwadzieścia uczestniczek powyżej 50. roku życia wzięło udział w projekcie SPORT (Skuteczna Prewencja Osteoporozy poprzez Rehabilitację i Trening), który miał określić wpływ treningu siłowego w połączeniu z suplementacją witaminy D3 na gęstość mineralną kości, siłę mięśniową, sprawność funkcjonalną oraz stężenie wybranych markerów biochemicznych związanych z osteoporozą i starzeniem się. Dwa wykłady podsumowujące projekt i popularyzujące uzyskane rezultaty odbyły się 25 czerwca br. na Wydziale Biologii UG.
Rdzeń programu był realizowany przez 10 miesięcy. Uczestniczki (kobiety w wieku od 50 do 80,9 lat) podzielono losowo na dwie grupy: obie poddano intensywnemu, systematycznemu treningowi siłowemu, jednak tylko u jednej z grup zastosowano suplementację witaminą D3 w dawce 4000 IU/dzień (druga grupa przyjmowała placebo). W czasie trwania interwencji treningowej trzykrotnie były przeprowadzane pomiary badanych parametrów. Podczas spotkania podsumowującego projekt prof. Jacek Kaczor oraz kierownik projektu dr Mateusz Karnia przedstawili najważniejsze rezultaty przeprowadzonych badań.
Wybrane efekty programu
Najsilniejsze efekty zaobserwowano w testach wstawania i chodzenia (związanych z prewencją upadków). Średni czas wykonywania zadań w teście „wstań-usiądź” zmniejszył się aż o 17%, a w teście TUG („wstań - przejdź - usiądź”) - o 5,9%. Poprawa nastąpiła także w innych obszarach: na przykład w zakresie siły chwytu oraz siły globalnej. Dr Mateusz Kania podkreślił, że siła globalna oraz tempo wstawania poprawiły się równie mocno w różnych grupach wiekowych w ramach badanej próby - co prowadzi do wniosku, że „na poprawę siły i sprawności nigdy nie jest za późno”.
Jeśli chodzi o gęstość mineralną kości (BMD), nie zaobserwowano znaczących przyrostów (1% przyrost BMD w obrębie kręgosłupa lędźwiowego w przeciągu 10 miesięcy), jednak - jak zauważył kierownik projektu - sama stabilizacja gęstości mineralnej może być postrzegana jako pozytywny rezultat, jeśli weźmiemy pod uwagę zwiększone tempo „utraty” tkanki kostnej w okresie około- i pomenopauzalnym.
Jak do tych efektów ma się suplementacja? W grupie suplementowanej witaminą D3 zaobserwowano wyraźny wzrost stężenia 25(OH)D3 we krwi, jakkolwiek różnice między grupą witaminy D3 i placebo w obrębie badanych parametrów były małe, niespójne i w większości nieistotne statystycznie. To sugeruje, że głównym „motorem poprawy” były systematyczne ćwiczenia. Oczywiście nie znaczy to, że witamina D3 jest nieważna - jednak efekt jej suplementowania może być ograniczony u osób, u których wyjściowy poziom tej witaminy był prawidłowy (lub bliski prawidłowego).
Warto podkreślić, że największy postęp i poprawa nastąpiły o uczestniczek, które zaczynały ze stosunkowo niskimi poziomami siły czy sprawności. To w szczególny sposób pokazuje, że regularny trening u osób 50+ ma realny sens.
Wrażenia uczestniczek
Udział w programie okazał się korzystny nie tylko dla zdrowia fizycznego. Uczestniczki zwróciły uwagę zwłaszcza na dwa dodatkowe, pozytywne aspekty. Jednym z nich był „efekt psychologiczny”: większa pewność siebie związana z pokonywaniem własnych ograniczeń (w tym fizycznych). Drugim był komponent społeczny - możliwość spotkania z koleżankami, z innymi osobami dzielącymi wiele podobnych doświadczeń, była wymieniana (oprócz kwestii zdrowotnych) jako jedna z największych zalet przedsięwzięcia.
- To był bardzo wartościowo spędzony czas. Po pierwsze: poczułam swoją siłę. Ja, człowiek prawie 70-letni, zaczęłam dźwiganie od 26 kilogramów, a skończyłam na 52, tak że mój wnuk powiedział, że jestem „sigmą”. Uznałam to za komplement - komentuje Elżbieta (69 lat), jedna z uczestniczek programu. - Czułam się silniejsza, chociaż były kryzysy. Momentami pojawiał się silny ból, ale to po prostu organizm przyzwyczajał się do ćwiczeń - i to naprawdę dało efekty. Udział w programie to duża przyjemność: spotkania z koleżankami, systematyczność, poprawa siły, na psychikę to wszystko też podziałało pozytywnie.
Spotkanie podsumowujące projekt SPORT przebiegło w miłej i entuzjastycznej atmosferze. Wszystkie panie otrzymały indywidualne raporty z wynikami uzyskanymi w trakcie z realizacji projektu - oraz upominek w formie vouchera na spektakl do Teatru Wybrzeże. Mamy nadzieję, że podobne przedsięwzięcia - służące zdrowiu i społeczeństwu - będą realizowane lub kontynuowane w przyszłości.
