W Sejmie RP wybrzmiał głos środowiska akademickiego dotyczącego kultury studenckiej. W posiedzeniu podkomisji sejmowej poświęconemu przyszłości szkolnictwa wyższego wziął udział przedstawiciel Uniwersytetu Gdańskiego - Dyrektor Akademickiego Centrum Kultury UG „Alternator” Michał Biełuszko. Podczas posiedzenia zaprezentowano raport z III Ogólnopolskiego Forum Kultury Studenckiej.

„Raport o stanie organizacyjnym i kierunkach oddziaływania kultury studenckiej w Polsce - analiza i rekomendacje” powstał  w Akademickim Centrum Kultury i Mediów UMCS „Chatka Żaka” w Lublinie pod kierunkiem Izabeli Pastuszko - Dyrektorki ACKiM UMCS „Chatka Żaka” i Przewodniczącej Ogólnopolskiego Forum Kultury Studenckiej. Do współpracy nad dokumentem zostali zaproszeni także przedstawiciele Akademickiego Centrum Kultury UG „Alternator”. W dokumencie znalazły się również rekomendacje eksperckie dotyczące rozwoju kultury studenckiej Prorektorki ds. Studenckich UG dr hab. Urszuli Patockiej-Sigłowy, prof. UG. Raport podsumowuje III Ogólnopolskie Forum Kultury Studenckiej i stanowi jedną z najważniejszych w ostatnich latach diagnoz dotyczących kondycji kultury akademickiej w Polsce.

- Z raportem wiążę przede wszystkim nadzieję na zmianę sposobu myślenia o kulturze studenckiej – z działalności postrzeganej jako dodatkowa, na integralny element procesu kształcenia. Tylko takie podejście pozwoli w pełni wykorzystać potencjał instytucji takich jak akademickie centra kultury i otworzy drogę do ich systemowego finansowania, w tym ze środków ministerialnych - mówi Dyrektor ACK UG Michał Biełuszko.

Pozytywny wpływ na dobrostan psychiczny

W kulturze studenckiej uczestniczy ponad 1,28 miliona studentów, 352 uczelnie wyższe i aż 87% młodych ludzi. I co ważne, jak pokazują badania, uczestnictwo w kulturze w pozytywny sposób wpływa na dobrostan psychiczny i zdrowie emocjonalne studentów i studentek. Udział w różnego rodzaju przedsięwzięciach kulturalnych i artystycznych „sprzyja budowaniu relacji, przeżywaniu wspólnoty oraz odnajdywaniu sensu działań”.

Raport wskazuje też, że „uczestnictwo w kulturze jest jednym z głównych czynników stabilizacji emocjonalnej studentów, a  zaangażowanie w twórczość artystyczną i działania wspólnotowe: redukuje poczucie izolacji, zwiększa poczucie sprawczości i sprzyja budowaniu trwałych relacji”.

Kultura studencka pełni również ważną rolę w przeciwdziałaniu zjawisku drop-outu, czyli rezygnacji ze studiów. W badaniu ankietowym przeprowadzonym w październiku 2025 r. dotyczącym tego zjawiska aż 93,7% respondentów wskazało, że aktywność kulturalna zwiększyła ich poczucie przynależności, natomiast 65,8% studentów zadeklarowało, że działalność kulturalna miała wpływ na ich decyzję o pozostaniu na studiach - w tym 42,6% oceniło ten wpływ jako wysoki.

Raport wskazuje jednocześnie na brak stabilnych ram instytucjonalnych dla kultury studenckiej w Polsce - rozproszenie struktur organizacyjnych, nierówności infrastrukturalne między uczelniami oraz silną zależność finansowania od projektów i bieżących decyzji władz uczelni.

- Aby przekonać decydentów do zwiększenia nakładów na kulturę studencką, kluczowe jest odwołanie się do danych. Raport jasno pokazuje, że aktywność kulturalna wzmacnia poczucie przynależności do uczelni i wpływa na decyzję studentów o kontynuowaniu studiów. W tym sensie kultura nie jest kosztem, lecz inwestycją - w jakość kształcenia, dobrostan studentów i stabilność całego systemu szkolnictwa wyższego - podkreśla Michał Biełuszko.

Autorzy publikacji rekomendują m.in. włączenie kultury studenckiej do strategii rozwoju uczelni i polityk publicznych, rozwój ogólnopolskich badań w tym obszarze oraz stworzenie stabilnych instrumentów wsparcia dla działalności artystycznej studentów i infrastruktury kultury akademickiej.

Na te aspekty zwróciła uwagę reprezentująca środowisko akademickie Dyrektor ACKiM UMCS Chatka Żaka oraz Przewodnicząca OFKS Izabela Pastuszko. Podkreśliła również, że kultura studencka pozostaje poza formalnymi ramami polityk publicznych. Nie jest ona w pełni uwzględniona ani w systemie szkolnictwa wyższego, ani w polityce kulturalnej państwa. Jednocześnie zaprezentowano konkretne propozycje rozwiązań, które mogłyby wypełnić tę lukę i umożliwić jej skuteczniejsze wsparcie na poziomie instytucjonalnym.

Z ramienia Akademickiego Centrum Kultury UG raport tworzyli: Dyrektor ACK UG Michał Biełuszko, odpowiedzialna za Strefę Teatru i Strefę Interdyscyplinarną Barbara Madany i koordynatorka Strefy Muzyki Magdalena Niestoruk.

- Kultura studencka pełni dziś znacznie ważniejszą rolę niż tylko działalność artystyczna czy uzupełnienie oferty uczelni. W trakcie prac nad raportem szczególnie wyraźnie dostrzegliśmy jej wpływ na dobrostan studentów - jako narzędzia integracji w nowym środowisku, budowania relacji i przeciwdziałania izolacji. Działalność kulturalna daje także przestrzeń do rozwijania talentów oraz kontynuacji edukacji artystycznej rozpoczętej często jeszcze przed studiami. Co istotne, równie ważny jak efekt jest sam proces twórczy, który wzmacnia poczucie sprawczości, uczy współpracy i realnie wspiera zdrowie psychiczne młodych ludzi - mówi Michał Biełuszko.

Z dokumentu wyłania się obraz kultury studenckiej jako istotnego elementu funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego. Autorzy wskazują, że działalność kulturalna społeczności studenckiej wspiera rozwój kompetencji takich jak przywództwo, zarządzanie projektami, komunikacja zespołowa czy kreatywność, a także wzmacnia dobrostan psychiczny i poczucie przynależności do wspólnoty akademickiej.

„Integralny element misji uniwersytetu”

Zdaniem prof. Urszuli Patockiej-Sigłowy, kultura studencka powinna być traktowana nie jako obszar peryferyjny, lecz integralny element misji uniwersytetu - wpływający bezpośrednio na jakość kształcenia, rozwój kompetencji społecznych i twórczych studentów, a także na budowanie tożsamości akademickiej i relacji uczelni z otoczeniem społeczno-kulturowym. - Wymaga to jednak stabilnych, przewidywalnych i systemowych rozwiązań na poziomie państwowym - podkreśliła.

Prorektorka ds. Studeckich UG zaproponowała sześć rozwiązań na rzecz kultury studenckiej:

1. Uruchomienie dedykowanych programów grantowych na rzecz kultury studenckiej i akademickiej.
2. Utworzenie Funduszu Rozwoju Kultury Akademickiej.
3. Międzyresortowe współfinansowanie infrastruktury kultury studenckiej, którego model finansowania mógłby opierać się na zasadzie partnerstwa, np.: 40% wkładu własnego uczelni, 60% środków pochodzących z budżetów ministerialnych.
4. Stabilizacja i rozwój akademickich mediów.
5. Wzmacnianie partnerstw uczelni z instytucjami kultury.
6. Uporządkowanie zasad przyznawania stypendiów za osiągnięcia artystyczne.

„Z perspektywy funkcjonowania uniwersytetu podkreślam, że kultura studencka (i szerzej - kultura akademicka) nie jest zjawiskiem peryferyjnym wobec misji uczelni, lecz jej integralnym składnikiem. Każdy system kultury - także kultura studencka - powinien być analizowany i rozwijany w trzech wzajemnie powiązanych wymiarach: norm i ram instytucjonalnych, wartości i symboli oraz konkretnych wytworów i praktyk. Badania prowadzone w ramach Ogólnopolskiego Forum Kultury Studenckiej potwierdzają istnienie dwóch ostatnich poziomów w sposób dojrzały i wyraźny, natomiast wskazują na istotną lukę w obszarze normatywnym i systemowym. Uważam, że stabilizacja kultury studenckiej powinna nastąpić przede wszystkim w  obszarze odpowiedzialności Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego jako resortu właściwego dla rozwoju szkolnictwa wyższego i środowiska akademickiego. Kultura studencka pozostaje bowiem ściśle związana z uczelniami: jej twórcami i odbiorcami są studenci oraz doktoranci, a jej wytwory - artystyczne, medialne i społeczne - wpisują się w wartości i tradycje instytucji akademickich. Brak stabilnych mechanizmów finansowania i formalnego umocowania powoduje jednak, że potencjał ten nie jest w pełni wykorzystywany” - napisała w rekomendacjach prof. Urszula Patocka-Sigłowy.

„Postuluję traktowanie kultury studenckiej jako obszaru wymagającego stabilnych ram systemowych, opartego na danych empirycznych, finansowaniu długofalowym oraz ścisłym powiązaniu z misją uczelni. Jest to nie tylko inwestycja w rozwój studentów, lecz także w jakość kształcenia, społeczny wizerunek uczelni oraz odporność środowiska akademickiego wobec wyzwań współczesności” - podkreśliła ekspertka.

Pełną treść rekomendacji dr hab. Urszuli Patockiej-Sigłowy, prof. UG można przeczytać tutaj.  

Z sejmu do ministerstwa 

W debacie w Sejmie RP wzięli także udział: Michał Szanduła, Jolanta Sławińska-Ryszka, Dariusz Kryszpiniuk, Paweł Antkowiak oraz Katarzyna Jankowska. Obecni byli również delegaci reprezentujący różne uczelnie i centra kultury studenckiej z całej Polski, co podkreśliło ogólnokrajowy charakter inicjatywy oraz szerokie zaangażowanie środowiska.

Raport trafił do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Podczas rozmowy z Sekretarz Stanu Karoliną Zioło-Pużuk przedstawiono kluczowe wnioski płynące z raportu. Rozmawiano też o możliwościach ich wdrożenia w ramach rozwiązań systemowych.

- Kultura studencka to nie dodatek - to ważna część misji uczelni - podkreśliła na koniec Magdalena Niestoruk z ACK UG.