Wzmacnianie relacji, pogłębianie współpracy i budowanie lepszej przyszłości to główne idee pierwszego Baltic Rectors’ Forum, które 29 czerwca zgromadziło ponad 100 rektorów oraz przedstawicieli uczelni i instytucji z krajów regionu Morza Bałtyckiego i państw z nimi współpracujących. Forum ma być ważnym początkiem współpracy akademickiej i strategicznej - polem współdziałania szkolnictwa wyższego, nauki, biznesu, gospodarki oraz administracji publicznej w odpowiedzi na współczesne wyzwania w regionie.

Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli uczelni i instytucji z Polski, Niemiec, Danii, Szwecji, Finlandii, Norwegii, Litwy, Łotwy oraz Ukrainy. Uczestniczą w nim rektorzy i reprezentanci najważniejszych uczelni regionu Morza Bałtyckiego, przedstawiciele administracji publicznej (w tym trzech ministerstw RP) i biznesu, a także eksperci ds. energetyki, bezpieczeństwa czy transformacji klimatycznej.

- Obecność tylu znamienitych instytucji z Północnej, Środkowej i Wschodniej Europy, wraz z międzynarodowymi partnerami, takimi jak Massachusetts Institute of Technology, przekazuje ważną wiadomość: dzisiaj Morze Bałtyckie nie jest już wyłącznie regionem geograficznym - staje się jednym z najważniejszych regionów strategicznych Europy - podkreślił Rektor Uniwersytetu Gdańskiego prof. dr hab. Piotr Stepnowski. - Nie ma też lepszego miejsca na tę konwersację niż Gdańsk - miasto, które kształtowało europejską historię. Historia przekazuje nam prostą lekcję:  ilekroć współpraca w regionie Bałtyku kwitnie, region prosperuje. Gdy jest podzielona, region staje się słabszy.

Rektor UG odniósł się również do rosyjskiej agresji na Ukrainę, podkreślając, że znajdujemy się obecnie w punkcie zwrotnym historii. Infrastruktura krytyczna Morza Bałtyckiego stała się strategicznym priorytetem, a kwestia energii nie jest już wyłącznie zagadnieniem ekonomii. Bałtyk stał się światowym laboratorium transformacji energetycznej. Nowe wyzwania redefiniują pozycję i rolę uczelni, które stają się kluczowym zapleczem intelektualnym w obliczu zachodzących zmian. Wśród ważnych obszarów badań jest chociażby rozwój branży offshore, energetyki jądrowej czy „błękitnej gospodarki”.

Sławomir Radoń, Dyrektor Wykonawczy ds. Strategii i Innowacji ORLEN S.A., zwrócił uwagę na dwie kluczowe role Bałtyku: związaną z bezpieczeństwem oraz z biznesem. W wystąpieniu wskazał na zasoby, jakich firma potrzebuje od uczelni, oraz na takie, które może uczelniom zaoferować. - Mamy znakomitą okazję do przyspieszenia rozwoju regionu opartą na silnej współpracy między nauką i biznesem - stwierdził.

W trójkącie współpracy, oprócz firm i naukowców, ważne miejsce zajmują także rządy i administracja publiczna - a konieczność współdziałania wszystkich trzech elementów podkreśliła Prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz. Podziękowała za organizację Forum, które zbiegło się w czasie z kończącą się prezydencją Polski w Radzie Państw Morza Bałtyckiego (Council of the Baltic Sea States). - Głęboko wierzę, że to pierwszy i nie ostatni krok, ponieważ przyszłość potrzebuje takiej współpracy - powiedziała.

Tematyka forum obejmuje zagadnienia, które w kontekście aktualnej sytuacji geopolitycznej oraz wyzwań gospodarczych i technologicznych stały się szczególnie ważne dla regionu. Bezpieczeństwo (militarne, energetyczne, cyfrowe), wyzwania związane z transformacją energetyczną, transformacją cyfrową czy zmianami klimatu stały  się przedmiotem dyskusji przedstawicieli świata nauki, biznesu oraz dyplomacji zarówno z regionu Morza Bałtyckiego, jak i z innych państw.

Prelegenci zwracają uwagę na aktualne wyzwania stojące przed regionem oraz poszukują obszarów współpracy, wymiany wiedzy i wymiany doświadczeń. Wśród omawianych zagadnień znalazły się między innymi zagrożenia związane z działaniami Rosji, konieczność dywersyfikacji źródeł energii, rozwój gospodarki morskiej (w tym portów), rozwój „zielonej” energii, cyfryzacja czy perspektywy współpracy dyplomatycznej w regionie. Powszechnie podkreślano także konieczność uczenia się z doświadczeń innych państw czy regionów (np. regionu Morza Północnego czy Morza Czarnego). Ważnym punktem stała się także rola nauki i uniwersytetów we wspieraniu rozwoju i bezpieczeństwa.

Kierunek współpracy uczelni regionu na najbliższe lata wyznaczy Deklaracja Gdańska (Baltic Rectors’ Declaration). Jej podpisanie będzie zwieńczeniem pierwszego Baltic Rectors’ Forum.

Czytaj również: Bałtyk w centrum. Akademicka międzynarodowa debata o przyszłości regionu | Aktualności - Uniwersytet Gdański.

Organizatorem wydarzenia jest Uniwersytet Gdański przy wsparciu strategicznych partnerów: ORLEN S.A., Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Portu Gdańsk. Forum odbywa się pod patronatami najważniejszych instytucji zaangażowanych w rozwój współpracy regionalnej i polityki morskiej, energetycznej oraz naukowej.