Edukacja outdoorowa często jest kojarzona ze zwykłym wyjściem poza teren szkoły lub wycieczką. Bywa też sprowadzana wyłącznie do edukacji przyrodniczej. Tymczasem edukacja outdoorowa to starannie zaplanowany proces dydaktyczny oparty na uczeniu się przez doświadczenie i stawianiu uczniów/studentów w sytuacji problemowej. Tajniki tego sposobu nauczania w różnych miejscach na Pomorzu Gdańskim będą poznawać uczestniczki i uczestnicy Blended Intensive Programme „Outdoor Education in Intercultural Perspective”. Koordynatorem programu jest dr Paweł Śpica, Prodziekan ds. Kształcenia Wydziału Nauk Społecznych UG.

Mieszane Programy Intensywne (Blended Intensive Programmes - BIP) to krótkie, intensywne inicjatywy edukacyjne, łączące mobilność fizyczną i wirtualną. Ich celem jest ułatwienie współpracy zespołowej oraz wymiany doświadczeń opartej na e-uczeniu się, a uczestniczące w nich międzynarodowe i interdyscyplinarne grupy współpracują, aby rozwiązać konkretne wyzwania. Warunkiem organizacji BIP jest zaangażowanie przedstawicieli co najmniej dwóch innych uczelni z dwóch różnych krajów Unii Europejskiej.

W programie „Outdoor Education in Intercultural Perspective” uczestniczy łącznie 27 studentek i studentów różnych kierunków studiów przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela oraz 9 nauczycieli akademickich - z Belgii, Holandii, Szwecji i Polski. Celem komponentu wirtualnego było przygotowanie metodyczne studentów do prowadzenia zajęć w obszarze edukacji outdoorowej oraz poznanie różnych możliwości zastosowania tej formy edukacji w najbliższym otoczeniu uczestników programu. Celem wizyty w Polsce jest pokazanie szerokiego spektrum możliwości zastosowania edukacji outdoorowej w praktyce pracy nauczyciela.

- Edukacja outdoorowa to edukacja, która jest prowadzona na zewnątrz, poza budynkiem szkoły. Nie rzadko, błędnie, jest ona kojarzona wyłącznie z edukacją przyrodniczą, chociaż jej zakres jest zdecydowanie szerszy - zauważa dr Paweł Śpica, koordynator programu. - To edukacja, która bazuje na podejściu koncentrującym się na uczeniu się poprzez doświadczanie. Inaczej przyswajamy wiedzę, gdy uczymy się o lesie, będąc w szkole, a inaczej, gdy przebywamy w tym lesie, przy czym nie chodzi o to, żeby zajęcia outdoorowe skupiały się wyłącznie na przekazywaniu określonej wiedzy (tak jak ma to miejsce w tradycyjnym modelu edukacji), ale by miały one charakter problemowy. Istotne jest zatem postawienie studentów przed określonym problemem do rozwiązania, co też służy m.in. rozwojowi ich kreatywności. Takie podejście jest charakterystyczne dla nauczania przez doświadczanie.

Kurs w ramach BIP składa się z dwóch części. Pierwszą jest trwający od kwietnia kurs online. Druga część obejmuje zadania i aktywności w Gdańsku, na Kaszubach i w Borach Tucholskich. Uczestniczki i uczestników BIP czekają między innymi:

• gra terenowa i zajęcia na kampusie UG w Oliwie (zaplanowano m.in. warsztaty w laboratorium na Wydziale Chemii UG, w Centrum Zrównoważonego Rozwoju, w Biurze Karier UG, W Bibliotece UG, w Instytucie Pedagogiki czy Instytucie Mediów, Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej);
• warsztaty w Kaszubskim Parku Etnograficznym im. Teodory i Izydora Gulgowskich we Wdzydzach (np. warsztaty „Dawno temu w szkole”);
• spływ kajakowy Brdą;
• aktywności przyrodnicze w Parku Narodowym „Bory Tucholskie”;
• wizyta w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

- Podczas BIP zapoznajemy uczestników z różnymi podejściami do edukacji outdoorowej, pokazujemy, jak wygląda ona u nas, na Pomorzu Gdańskim. W trakcie zajęć studenci prezentują także własne projekty, pokazujące możliwości organizacji zajęć outdoorowych w ich najbliższym otoczeniu - mówi dr Paweł Śpica. - Z edukacyjnego punktu widzenia jest dla nas niezmiernie istotne, żeby pokazać studentom, że miejsca, w których mieszkają, stanowią świetną przestrzeń do edukacji młodych pokoleń w różnych kontekstach, nie tylko tych regionalnych, ale też globalnych.

Zdaniem koordynatora BIP, Trójmiasto i Pomorze są doskonałymi miejscami do prowadzenia edukacji outdoorowej:

- Mamy bardzo bogatą historię, trudną historię, związaną z takimi aspektami życia, które mają znaczenie także współcześnie. Na przykład planowana na piątek wizyta w Muzeum II wojny światowej ma stanowić kontekst do rozmawiania o wojnie dzisiaj i o sytuacji, która ma miejsce przede wszystkim za naszą wschodnią granicą. Wizyta we Wdzydzach będzie dotykać innego ważnego problemu, a mianowicie nierówności społecznych. Przechadzając się po różnych budynkach i ich wnętrzach, będziemy zastanawiać się nad współczesnymi problemami społecznymi. Z kolei nasze aktywności przyrodnicze będą stanowić punkt wyjścia do rozmów na temat zrównoważonego rozwoju.

Pierwszym punktem programu jest jednak gra terenowa, realizowana na kampusie UG w Oliwie. Jak podkreśla dr Paweł Śpica, gra terenowa jest jedną z bardziej charakterystycznych metod w outdoor education: - To sposób na doświadczanie przestrzeni, miejsca, z którym byli lub są związani konkretni ludzi. Gra terenowa sprawdza się zwłaszcza w edukacji historycznej, która jest mi szczególnie bliska z racji mojego wykształcenia. W przypadku naszego projektu gra terenowa to najlepszy sposób na poznanie Uniwersytetu Gdańskiego przez naszych gości. Większość zagranicznych uczestników BIP będzie po raz pierwszy w Polsce. Staramy się zmieniać myślenie osób z Europy Zachodniej czy Północnej o tym, jak wygląda Polska i nasz system edukacji. Wiele osób, które widzą nasz kampus, jest zaskoczonych rozwojem, jaki się dokonał w naszym kraju.

W realizację programu „Outdoor Education in Intercultural Perspective” zaangażowało się wiele osób, m.in. pracownicy Instytutu Pedagogiki (dr Małgorzata Obrycka, mgr Martyna Olszewska, dr Paulina Białka, dr Patrycja Brudzińska i dr Szymon Dąbrowski), Wydziału Chemii (dr Aleksandra Zahorska), Biura Karier (mgr Aleksandra Stenke), Centrum Zrównoważonego Rozwoju, Biblioteki Głównej UG, a także studenci kierunków pedagogicznych oraz dziennikarstwa (pod kierunkiem dra hab. Konrada Knocha).

Aktywności w ramach programu potrwają od 18 do 22 maja.