Dr Sebastian Susmarski z Wydziału Zarządzania w programie „Horyzont Europa” będzie realizował projekt: „Enabling and Connecting Interoperable FAIR Digital Objects”.

- Uniwersytet Gdański, dzięki m.in. realizowanym projektom naukowym, ale także w związku z obecnością w konsorcjum SEA-EU, jest postrzegany jako ceniony partner zajmujący się badaniami morza - wyjaśnia genezę zwycięskiego projektu dr Sebastian Susmarski. - Pomysł jest kontynuacją współpracy z Uniwersytetem Arystotelesa z Salonik, zapoczątkowanej podczas realizacji projektu Catalisi, którego byłem kierownikiem w UG, realizatorami - naukowcy z WE: prof. Przemysław Borkowski, prof. Dariusz Tłoczyński oraz dr Agnieszka Szmelter‑Jarosz.

Partnerów jest w sumie 25, w tym znaczące europejskie uczelnie i instytuty, jak Instytut Karolinska - jeden z największych w Szwecji ośrodków badawczych w dziedzinie nauk biomedycznych. Rolą UG będzie dostarczenie danych dotyczących badań Morza Bałtyckiego, testowanie danych badawczych w oparciu o zasady FAIR oraz zapewnienie im niezbędnej interoperacyjności na poziomie różnych repozytoriów.

Budżet całkowity projektu wynosi 8 055 909,00 EUR, w tym kwota dofinansowania UG to 200 000,00 EUR.

Jak można przeczytać w opisie projektu: pomimo dużego postępu w zakresie otwartego dostępu do danych, udostępniania kodu oraz wdrażania zasad FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable), nadal brakuje zautomatyzowanego, uniwersalnego mechanizmu, który mógłby „FAIR-yzować” obiekty cyfrowe (Digital Objects, DOs) w dużych, międzydziedzinowych repozytoriach i przestrzeniach danych. Projekt RAISE‑CONNECT odpowiada na to wyzwanie poprzez stworzenie opartych na sztucznej inteligencji, niezależnych od dziedziny „connectorów”, które umożliwią przekształcanie różnego rodzaju obiektów cyfrowych (m.in. danych, kodu, eksperymentów, wyników badań oraz FDOs - FAIR Digital Objects) w formę zgodną z zasadami FAIR oraz ich interoperacyjność w wielu repozytoriach jednocześnie.

Wykorzystując istniejące już narzędzia EOSC‑RAISE, projekt zapewni naukowcom i innym interesariuszom łatwy punkt dostępu do wyszukiwania, udostępniania i przetwarzania FDO bez konieczności posiadania specjalistycznej wiedzy technicznej. RAISE‑CONNECT wprowadzi również nową architekturę umożliwiającą płynne tworzenie, modyfikowanie i integrację obiektów cyfrowych.

Centralnym elementem projektu jest zautomatyzowana usługa FAIR‑yzacji, która będzie nieustannie ulepszać obiekty cyfrowe, wyszukując w różnych repozytoriach brakujące elementy FAIR. Dzięki temu każdy obiekt cyfrowy będzie mógł zostać przekształcony w całkowicie zgodny z zasadami FAIR FDO - łatwy do odnalezienia, interoperacyjny i gotowy do ponownego wykorzystania.

Aby zwiększyć użyteczność, RAISE‑CONNECT pozwoli użytkownikom na interakcję z obiektami cyfrowymi za pomocą prostych poleceń w języku naturalnym, wykorzystując modele językowe (LLM). Użytkownicy będą mogli „poprosić” o dataset, skrypt, porównać wyniki czy wygenerować workflow - bez konieczności budowania zaplecza technicznego.

Model Common Repository Connector będzie pełnił funkcję warstwy pośredniej, umożliwiając łączenie zróżnicowanych repozytoriów i przestrzeni danych. Powstaną również jego dedykowane implementacje dla dobrze znanych Data Spaces oraz repozytoriów obiektów cyfrowych.

Silnik FAIR‑ification Engine zapewni natomiast ciągłą i „na żądanie” ocenę FAIR‑ności oraz jej automatyczną poprawę. Złożone procesy analityczne będzie można inicjować zarówno poprzez zapytania w języku naturalnym, jak i graficzne interfejsy.

Usuwając bariery techniczne oraz gwarantując zgodność z zasadami FAIR, śledzenie pochodzenia danych i ich powtarzalność - RAISE‑CONNECT przekształci otwartą naukę z deklaracji polityki w codzienną praktykę badawczą dla naukowców, innowatorów i dostawców danych.

- Efektem projektu będzie uproszczenie i upowszechnienie dostępu do obiektów cyfrowych rozproszonych w różnych repozytoriach - podsumowuje dr Sebastian Susmarski.

W naszej uczelni zespół projektowy, oprócz kierownika projektu, tworzą:

• pracownicy Wydziału Oceanografii i Geografii - obszar danych dotyczących badań Morza Bałtyckiego: dr hab. Dorota Burska, prof. UG (oceanografia chemiczna); dr Dorota Pryputniewicz‑Flis (oceanografia chemiczna); dr Aleksandra Cupiał (oceanografia fizyczna); dr Patryk Pezacki (oceanografia fizyczna); dr hab. Mariusz Sapota, prof. UG (oceanografia biologiczna); dr Halina Kendzierska (oceanografia biologiczna); dr Aleksandra Zgrundo (oceanografia biologiczna); dr hab. Małgorzata Witak, prof. UG (geologia morza); dr Angelika Szmytkiewicz (geologia morza);
• pracownicy Biblioteki UG - kwestie techniczne związane z przekształcaniem obiektów cyfrowych: Agnieszka Wasilewska, Katarzyna Cherbetko‑Zygmuntowicz, Eliza Gościniak, Agnieszka Kranich‑Lamczyk, Zbigniew Ruszczyk;
• Justyna Sikorska z Biura Analiz i Ekspertyz UG (wsparcie techniczne).

Krótki biogram:

Dr Sebastian Susmarski - doktor nauk ekonomicznych, adiunkt w Katedrze Bankowości i Finansów na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzi działalność naukowo‑dydaktyczną w obszarze finansów, bankowości oraz analiz ekonomicznych. Specjalizuje się w zagadnieniach związanych z funkcjonowaniem sektora finansowego, rynkami finansowymi oraz oceną kondycji ekonomiczno‑finansowej podmiotów gospodarczych, a także finansowaniem sektora ochrony zdrowia.

Autor i współautor publikacji naukowych z zakresu finansów i bankowości, uczestnik projektów badawczych oraz przedsięwzięć eksperckich o charakterze krajowym i międzynarodowym. Aktywnie współpracuje z otoczeniem społeczno‑gospodarczym, łącząc działalność akademicką z praktyką analityczną.

Pełni funkcję Dyrektora Biura Analiz i Ekspertyz Uniwersytetu Gdańskiego, gdzie odpowiada za koordynację prac analitycznych i eksperckich realizowanych na rzecz podmiotów publicznych i prywatnych.

O wszystkich laureatach programu: czytaj tu