Prof. Natalia Marek-Trzonkowska - dyrektorka Międzynarodowego Centrum Badań nad Szczepionkami Przeciwnowotworowymi (ICCVS) - została zaproszona przez Komisję Europejską do grona 20 ekspertów, którzy 4 lutego debatowali w Brukseli na temat zasadności wprowadzenia szczepień w profilaktyce chorób niezakaźnych (ang. noncommunicable diseases - NCD).

Choroby niezakaźne stanowią główną przyczynę zachorowalności i umieralności w Europie, a obciążenie to nadal rośnie z powodu starzenia się społeczeństwa. Badania przesiewowe, wczesne wykrywanie i leczenie są kluczowymi elementami odpowiedzi na NCD. Nieustannie trwają też wysiłki mające na celu zmniejszenie głównych czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu i spożycie alkoholu, oraz promowanie zdrowego stylu życia.

W walce z NCD poszukuje się również nowych metod - i duże nadzieje niosą tu badania nad szczepionkami. Sukces szczepień w profilaktyce pierwotnej chorób zakaźnych, postęp technologiczny w produkcji szczepionek oraz głębokie zrozumienie odpowiedzi immunologicznej po immunizacji stwarzają możliwość rozważenia podobnego podejścia w przypadku NCD. Obecnie dysponujemy wynikami, które wskazują, że pewne podejścia terapeutyczne w przypadku określonych nowotworów i chorób autoimmunologicznych znacznie opóźniają postęp tych chorób, a w niektórych przypadkach prowadzą nawet do wyleczenia. Coraz lepsze zrozumienie mechanizmów immunologicznych w patogenezie NCD potwierdza, że odpowiednio modulując ich działanie, możemy zapobiegać lub znacznie opóźnić wystąpienie chorób niezakaźnych.

Na spotkaniu w Brukseli prof. Natalia Marek-Trzonkowska przedstawiła wykład pt. „Regulatory T-cells as therapeutic tool in type 1 diabetes - lesson learned from long term observations”, podczas którego zaprezentowała wyniki 12-letnich obserwacji dzieci z cukrzycą typu 1, które zostały poddane terapii komórkami T regulatorowymi (Treg). Badania te wykazały, że wcześniejsza interwencja terapeutyczna wiąże się z lepszą odpowiedzią kliniczną. Powyższe wnioski oraz wysokie bezpieczeństwo terapii doprowadziły do rozpoczęcia badania klinicznego z udziałem pacjentów, którzy nie mają jeszcze objawów choroby. Ponadto rozmowy z Amerykańską Agencją ds Żywności i Leków (ang. U.S. Food and Drug Administration - FDA) wskazują na zasadność wprowadzenia terapii cukrzycy typu 1 przy użyciu komórek Treg w okresie pojawienia się autoprzeciwciał, ale przed wystąpieniem objawów klinicznych choroby.

Celem spotkania ekspertów była przede wszystkim wymiana doświadczeń w zakresie zastosowania szczepień/terapii w odniesieniu do chorób niezakaźnych w okresie przedklinicznym. Dyskutowano również na temat identyfikacji tych NCD, w których takie podejście jest biologicznie uzasadnione (biorąc pod uwagę wszelkie niepewności oraz priorytety badawcze). Wyciągnięte wnioski pomogą w identyfikacji luk badawczych, wyzwań metodologicznych i kierunków priorytetowych dla przyszłych prac nad rozwojem szczepionek przeciwko NCD.